د ) مجموعهء سه رساله ، به تصحيح و مقدّمهء نجفقلى حبيبى ، چاپ انجمن فلسفهء ايران ، تهران 1356 ، حاوى سه رسالهء : 1 . الواح عماديّه عربى ، 2 . كلمة التصوّف ، 3 . اللّمحات . از شيخ اشراق دو نيايش دربارهء هورخش مانده است كه مرحوم استاد محمّد معين آنها را در مجلهء آموزش و پرورش سال 24 ، نشر كرده است « 1 » نيايش هورخش كبير ، از روى نسخهء آن در سه رسالهء نجفقلى حبيبى ، در آخر اين پايان‌نامه درج شده است . از بررسى اين آثار چنين بر مىآيد كه شيخ بعضى از آنها را مقارن هم ديگر نوشته و لذا تعيين ترتيب تاريخى براى آنها ميسّر نيست . « 2 » اگر چه همهء آثار غير رمزى شيخ - رحمه اللّه - را به تفصيل توصيف و تحليل كرده‌ام ، اينجا براى اجتناب از ازدياد بيشتر حجم مقدّمه ، تنها به توصيف و تحليل حكمة الاشراق اكتفا مىكنم . حكمة الاشراق بهترين منبع براى شناختن حكمة الاشراق و آشنايى با علل و اهداف تأليف آن ، مقدّمهء مصنّف در اوّل كتاب و وصيّت او در آخر آن است . وى در مقدّمه ، بعد از حمد و تحيّت ، مىفرمايد سبب تأليف اين كتاب ، اولا تكليفى بود بر گردن من و تقديرى بود كه رقم خورد بود و امرى بود از جايى كه سرپيچى از آن منجرّ به خروج از طريق حق مىشد و ثانيا اصرار شما برادران بود كه از من مىخواستى تا يافته‌هاى ذوقى و حاصل سلوك و رياضتهاى پيگير خود را برايتان به صورت كتابى در آورم . او سپس در توجيه افكار و انديشهء تازه خود به نكتهء مهمّى اشاره مىكند كه رمز ترقّى و اساس تعالى فرهنگ بشرى است و غفلت از آن ، در طول تاريخ حيات فكرى بشر ، خسارات جبران ناپذيرى را بار آورده است و آن اعتقاد به پويايى انديشه و سير تكاملى بىانتهايى آن است . وى مىگويد : علم ، بر هيچ كس وقف نگشته و در آسمانها بر خلايق بسته نشده است و

--> ( 1 ) نجفقلى حبيبى ، سه رساله ، ص هيجده . ( 2 ) همان ، صص ده و يازده .